Geldt de VSME/VS voor mij? Beslisboom voor kmo’s

U hebt gehoord van de VSME/VS-standaard – het Europese referentiekader voor duurzaamheidsrapportering dat ontworpen is voor kleine en middelgrote ondernemingen – en één eenvoudige vraag blijft terugkomen: geldt dit voor mij? Het korte antwoord past in één zin: geen enkele kmo of micro-onderneming is wettelijk verplicht de VSME/VS toe te passen. Toch hebben veel ondernemingen er alle belang bij er werk van te maken, omdat een vraag van een klant, een bank of een aanbesteding hem in de praktijk vaak toch oplegt. Deze beslisboom helpt u uw onderneming in enkele minuten te situeren.

Het antwoord in één minuut

De VSME/VS is een vrijwillige standaard. Hij werd ontwikkeld door EFRAG en onderschreven door Aanbeveling (EU) 2025/1710 van de Europese Commissie van 30 juli 2025, een niet-bindende soft law-tekst. Met andere woorden: geen wettelijke verplichting, geen sanctie, geen verplichte neerlegging waar dan ook. Niemand kan u beboeten omdat u geen VSME/VS-rapport hebt opgesteld.

De echte vraag is dus niet „ben ik verplicht?” maar „heb ik een concrete reden om ermee aan de slag te gaan?”. Om daarop te antwoorden, volstaan drie criteria: uw omvang, uw situatie ten aanzien van de CSRD en de verzoeken die u ontvangt. We overlopen ze een voor een.

Vraag 1: valt u onder het verplichte toepassingsgebied van de CSRD?

De CSRD is de Europese richtlijn die duurzaamheidsrapportering volgens de ESRS verplicht maakt voor grote ondernemingen. Sinds de Omnibus I-richtlijn – Richtlijn (EU) 2026/470 van 24 februari 2026 – is het toepassingsgebied ervan sterk ingeperkt. Voortaan vallen eronder de ondernemingen die twee cumulatieve drempels overschrijden:

• meer dan 1 000 werknemers;
• en meer dan € 450 miljoen netto-omzet.

Beide drempels moeten tegelijk worden overschreden. Een onderneming met 1 200 werknemers maar € 200 miljoen omzet valt niet onder het toepassingsgebied; een zeer kapitaalintensieve onderneming met € 600 miljoen omzet maar 300 werknemers evenmin.

• Overschrijdt u beide drempels? Dan valt u onder de verplichte CSRD: voor u gelden de ESRS, niet de VSME/VS (zie onze vergelijking van de VSME/VS met de CSRD en de ESRS). Deze site richt zich niet in de eerste plaats tot u, al kan de VSME/VS u helpen om uw verzoeken aan uw leveranciers af te bakenen.
• Blijft u eronder? Dat geldt voor de overgrote meerderheid van de kmo’s en micro-ondernemingen. U hebt geen enkele rapporteringsverplichting… en precies daar wordt de VSME/VS interessant. Ga naar vraag 2.

Let op: deze inperking, die geldt voor boekjaren die op of na 1 januari 2027 aanvangen, haalt een zeer groot aantal ondernemingen uit de CSRD. Velen stappen dan over op een gestandaardiseerde vrijwillige rapportering – de VSME/VS – om aan de verwachtingen van hun omgeving te blijven voldoen.

Vraag 2: ontvangt u verzoeken om ESG-gegevens?

Dit is de meest voorkomende aanleiding. Een kmo buiten het toepassingsgebied van de CSRD hoeft uit zichzelf niets te rapporteren, maar krijgt steeds vaker verzoeken van derden die zelf wel verantwoording moeten afleggen. Herkent u zich in een van deze gevallen?

• Een klant, vaak een grote groep, stuurt u een ESG-vragenlijst of neemt een duurzaamheidsclausule op in een contract. Deze grote opdrachtgever valt onder de CSRD en moet zijn waardeketen documenteren: hij geeft het verzoek aan u door.
• Uw bank of een investeerder vraagt u niet-financiële informatie om een financiering te beoordelen.
• Een openbare of private aanbesteding bevat een beoordeeld onderdeel over MVO (maatschappelijk verantwoord ondernemen).

Vinkt u minstens één van deze vakjes aan, dan is de VSME/VS iets voor u: hij biedt u een standaardformaat om één keer goed te antwoorden, in plaats van tien verschillende vragenlijsten in te vullen. Bovendien goed nieuws: een Europees mechanisme, de value chain cap (waardeketenplafond), ingevoerd door de Omnibus I-richtlijn, voorziet erin dat wat een opdrachtgever kan eisen van een partner met 1 000 werknemers of minder, wordt begrensd tot de inhoud van de vrijwillige standaard. Wilt u weten hoe u dit kunt gebruiken om „ja, tot hier, maar niet verder” te zeggen, raadpleeg dan onze gids VSME/VS en waardeketen: de value chain cap en verzoeken van klanten.

Vraag 3: wilt u het initiatief nemen?

Ook zonder ontvangen verzoek kiezen sommige ondernemingen proactief voor de VSME/VS: om een beginnende MVO-aanpak te structureren, een commercieel verhaal geloofwaardiger te maken, toekomstige verzoeken voor te zijn of zich op een markt te onderscheiden. Dat is volkomen legitiem – op voorwaarde dat een transparantie-instrument geen communicatieoefening wordt. De VSME/VS heeft alleen zin als de gerapporteerde gegevens echt en verifieerbaar zijn.

Twee data die u niet mag verwarren. De standaard wordt bruikbaar zodra hij in werking treedt, d.w.z. op de derde dag na die van de bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie (artikel 4). Het waardeketenplafond geldt daarentegen pas voor boekjaren die op of na 1 januari 2027 aanvangen (artikel 3). Met andere woorden: niets belet een kmo om de standaard al vóór 2027 toe te passen.

Uw beslisboom in een notendop

1. Hebt u meer dan 1 000 werknemers EN € 450 miljoen netto-omzet? → CSRD verplicht (ESRS). De VSME/VS is niet uw hoofdzaak.
2. Zo niet, hebt u een verzoek ontvangen (klant, bank, aanbesteding)? → Ja: de VSME/VS is het gestandaardiseerde antwoord dat u moet voorbereiden. → Nee: ga naar punt 3.
3. Wilt u vooruitlopen of uw aanpak structureren? → Ja: de VSME/VS is een uitstekend vrijwillig kader. → Nee: het onderwerp kan wachten, maar houd het in gedachten, want de verzoeken nemen toe.

Drie profielen, drie vertrekpunten

• Bedrijfsleider van een kmo of micro-onderneming buiten de CSRD: u bent de kerndoelgroep. Begin met te begrijpen wat de standaard werkelijk is, en daarna de methode.
• Onderneming die na de Omnibus uit de CSRD valt: u verliest een verplichting, maar houdt veeleisende gesprekspartners. De VSME/VS zorgt voor continuïteit.
• Leverancier van een grote groep: uw prioriteit is de vragenlijsten te beantwoorden zonder u meer te laten opleggen dan het toepassingsgebied.

Hebt u 10 werknemers of minder? De gedelegeerde handeling maakt verscheidene milieugegevens van de basismodule facultatief (energie en broeikasgassen in B3, water in B6, circulaire economie en afval in B7). Meer details op de pagina de VSME/VS-standaard.

En nu?

Valt u eronder – of bent u gewoon nieuwsgierig – dan is de logische volgende stap om in detail te begrijpen wat de standaard omvat en hoe hij is opgebouwd. Onze referentiepagina VSME/VS-standaard: definitie, modules en status van de vrijwillige standaard legt zonder jargon de basismodule (informatie B1 tot B11) en de uitgebreide module (informatie C1 tot C9) uit. Om het meest voorkomende misverstand uit de wereld te helpen, leest u ook Is de VSME/VS verplicht? Wat „vrijwillig” echt betekent. En wanneer u klaar bent om in actie te komen, wacht onze stapsgewijze methode op u in De VSME/VS-standaard toepassen in kmo’s en micro-ondernemingen.

Rechtstoestand – stand per 8 november 2026. De VSME/VS is een vrijwillige standaard die door een Europese aanbeveling is onderschreven; de vrijwillige standaard (de zogenoemde „VS”) die hem opvolgt, door de Commissie vastgesteld op 3 juli 2026, is sinds 24 september 2026 in werking (Gedelegeerde Verordening (EU) 2026/1560, op 21 september 2026 bekendgemaakt in het Publicatieblad van de Europese Unie). Onze regelgevingsmonitoring volgt deze ontwikkelingen dag na dag.

Bronnen en verificatie — gecontroleerd op 8 november 2026

Elke regelgevende bewering op deze pagina is gecontroleerd aan de hand van de officiële tekst. Met de onderstaande verwijzingen kunt u dat zelf nagaan.

• Gedelegeerde Verordening (EU) 2026/1560 van de Commissie van 3 juli 2026 (vastgesteld onder referentie C(2026) 5011) „tot aanvulling van Richtlijn 2013/34/EU van het Europees Parlement en de Raad door het vaststellen van duurzaamheidsrapporteringsstandaarden voor vrijwillig gebruik door ondernemingen beschermd door het waardeketenplafond” — rechtsgrond: artikel 29 quater bis, lid 1, van Richtlijn 2013/34/EU. Bekendgemaakt in het Publicatieblad van de Europese Unie (L-serie) op 21 september 2026, sinds 24 september 2026 in werking (artikel 4); artikel 3 (waardeketenplafond) is van toepassing op boekjaren die op of na 1 januari 2027 aanvangen. Officiële tekst op EUR-Lex · op 3 juli 2026 vastgestelde versie (pdf, Europese Commissie). Nuttige artikelen: 1 (definitie van het plafond); 2, lid 1 (wie de standaard mag toepassen); 3, lid 2 (het plafond omvat alleen de datapunten van bijlage II); 4 (inwerkingtreding); overweging 5 (einde van de rechtsgevolgen van de aanbeveling, boodschap aan financiers). Op 3 juli 2026 toegezonden aan het Parlement en de Raad (Raadsdocument 11697/26 van 9 juli 2026).
• Gedelegeerde Verordening (EU) 2026/1563 van de Commissie van 3 juli 2026 (vastgesteld onder referentie C(2026) 5010, herziening van de ESRS): vermindert het aantal verplichte datapunten met 61%. Bekendgemaakt in het Publicatieblad van de Europese Unie op 21 september 2026; treedt in werking op 10 november 2026 (artikel 3) en is van toepassing op boekjaren die op of na 1 januari 2027 aanvangen. Officiële tekst op EUR-Lex · vastgestelde versie (pdf, Europese Commissie).
• Aanbeveling (EU) 2025/1710 van 30 juli 2025 (onderschrijving van de VSME-standaard van EFRAG), PB van 5 augustus 2025 — tekst op EUR-Lex. Overweging 5 van Gedelegeerde Verordening (EU) 2026/1560 bepaalt dat de aanbeveling „zou moeten worden geacht geen rechtsgevolgen meer te hebben” vanaf de inwerkingtreding van die verordening, d.w.z. vanaf 24 september 2026.
• Richtlijn (EU) 2026/470 van 24 februari 2026 (Omnibus I), bekendgemaakt in het PB op 26 februari 2026, in werking getreden op 18 maart 2026 — tekst op EUR-Lex. Nationale omzetting uiterlijk op 19 maart 2027 verwacht.
• EFRAG — digitaal VSME/VS-sjabloon en XBRL-taxonomie, versie 2.0.0 van 4 november 2026 (opgesteld overeenkomstig de vrijwillige standaard (VS), Gedelegeerde Verordening (EU) 2026/1560, bekendgemaakt in het Publicatieblad van de Europese Unie op 21 september 2026; zij vervangt versie 1.3.0 van 11 juni 2026, die EFRAG vraagt niet meer te gebruiken) — EFRAG-pagina.

Een vraag over het tijdpad? De voortgang van de teksten wordt, gedateerd, gevolgd op onze monitoring van de regelgeving.