VSME/VS dla biur rachunkowych: nowe zlecenie czy pozornie dobry pomysł?

To pytanie powraca niemal w każdym biurze rachunkowym: czy zająć się VSME/VS, czy odpuścić? Między obawą przed dodatkowym obciążeniem a przeczuciem, że może to być nowe źródło wzrostu, wahanie jest uzasadnione. Krótka odpowiedź: dla biura rachunkowego wspieranie klienta w zakresie VSME/VS jest naturalnym, uporządkowanym i możliwym do sprzedania zleceniem – pod warunkiem że zostanie ono określone tak samo jak każde inne zlecenie. Oto dlaczego, a przy okazji – jak odpowiedzieć na najczęstszy zarzut.

Naturalne zlecenie, a nie regulacyjna fanaberia

Przypomnijmy kontekst. VSME/VS (Voluntary reporting standard for SMEs) to dobrowolny standard sprawozdawczości w zakresie zrównoważonego rozwoju, opracowany przez EFRAG i przekazany Komisji Europejskiej w dniu 17 grudnia 2024 r., a następnie przyjęty na podstawie zalecenia Komisji (UE) 2025/1710 z dnia 30 lipca 2025 r. – aktu prawa miękkiego (soft law), który nie jest wiążący. Jest on skierowany do MŚP i mikrojednostek nienotowanych na rynku regulowanym, nieobjętych obowiązkowym zakresem CSRD. Aby szczegółowo poznać jego strukturę, warto zapoznać się z naszym artykułem przewodnim poświęconym standardowi VSME/VS i dobrowolnemu standardowi (VS).

Tymczasem kontekst sprzyja biurom rachunkowym. Od czasu dyrektywy Omnibus I – dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2026/470 z dnia 24 lutego 2026 r. – zakres CSRD ograniczono do jednostek przekraczających dwa progi łącznie: ponad 1 000 pracowników i ponad 450 mln euro przychodów netto ze sprzedaży. Wiele jednostek, które dotychczas były objęte obowiązkiem, wychodzi w ten sposób spod obowiązkowej sprawozdawczości. Jednocześnie ich zleceniodawcy nadal przesyłają im kwestionariusze ESG. Ten efekt kleszczy – mniej obowiązków prawnych, tyle samo wymagań handlowych – zasila właśnie tę grupę, która potrzebuje czytelnych dobrowolnych ram. A tę grupę biuro rachunkowe już zna: to jego klienci.

Decydujący atut: dane są już w dokumentacji księgowej

To argument, na który nie mogą się powołać konkurenci spoza branży księgowej. Znaczna część informacji wymaganych przez standard VSME/VS już spoczywa w dokumentacji roboczej biura lub w dokumentach, z którymi pracuje ono co roku.

• Energia i emisje (ujawnienie B3): faktury za energię, gromadzone już na potrzeby księgowości, dostarczają podstawowych danych o zużyciu.
• Zatrudnienie (ujawnienia B8–B10): charakterystykę pracowników, bezpieczeństwo i higienę pracy, wynagrodzenia i szkolenia można odczytać z list płac i deklaracji rozliczeniowych dotyczących ubezpieczeń społecznych.
• Zasoby i środki trwałe (ujawnienie B7): ewidencja środków trwałych i zakupów rzuca światło na wykorzystanie zasobów, gospodarkę o obiegu zamkniętym i gospodarowanie odpadami.
• Zarządzanie i etyka (ujawnienie B11): wyroki skazujące i grzywny za korupcję wchodzą w zakres kontroli, którą biuro już dokumentuje.

Moduł podstawowy standardu VSME/VS obejmuje jedenaście ujawnień, od B1 do B11; moduł kompleksowy dodaje dziewięć kolejnych, od C1 do C9, dla tych, którzy chcą pójść dalej. Tam, gdzie MŚP działające samodzielnie zaczynałoby od czystej kartki, biuro rachunkowe zaczyna od dokumentacji wypełnionej już w połowie. Zlecenie nie polega na wymyślaniu danych, lecz na ich zebraniu, uporządkowaniu i powiązaniu z dowodem – a to umiejętność stanowiąca istotę zawodu. Nasz przewodnik dotyczący stosowania VSME/VS krok po kroku szczegółowo opisuje tę logikę: dane → źródło → dowód.

„Biuro rachunkowe nie może poświadczać”: mit do sprostowania

To zarzut, który blokuje najwięcej projektów. Opiera się on na nieporozumieniu. Sprawozdanie VSME/VS jest dobrowolne: nie istnieje żaden obowiązek ustawowego badania tego rodzaju dokumentu, w przeciwieństwie do tego, co CSRD nakłada na duże jednostki. Z braku takiego obowiązku wielu błędnie wnioskuje, że biuro rachunkowe nie miałoby żadnej roli w zwiększaniu wiarygodności sprawozdania.

W rzeczywistości jest odwrotnie. Właśnie dlatego, że żadne badanie nie jest wymagane, otwiera się droga do usługi wybranej przez klienta. Księgowy – lub biegły rewident – może zaproponować wyjście poza samo przygotowanie sprawozdania i zaoferować pewną formę uwiarygodnienia przez stronę trzecią: dobrowolną usługę atestacyjną lub przegląd, na przykład zgodnie ze standardem takim jak ISAE 3000, albo poświadczenie o charakterze umownym. Szczegółowe zasady takich usług wymagają jeszcze potwierdzenia w świetle stanowisk francuskich organizacji zawodowych i nadzorczych (CNCC – krajowa izba biegłych rewidentów, H2A – organ nadzoru nad audytem) i należy je formułować ostrożnie. Zasada jest jednak jasna: brak obowiązkowego badania niczego nie zabrania; przekształca on uwiarygodnienie w argument sprzedażowy. Dla klienta sprawozdanie opatrzone opinią jego biura rachunkowego ma większą wagę w relacjach z bankiem lub zleceniodawcą.

Zlecenie, które określa się jak każde inne

Pozostaje zorganizować je jako usługę, a nie jako przysługę świadczoną doraźnie. Wystarczą zawodowe nawyki:

• Umowa o świadczenie usług, która określa obszar objęty zleceniem (sam moduł podstawowy lub moduł podstawowy + moduł kompleksowy), zakres prac oraz odpowiedzialność każdej ze stron.
• Dokumentacja robocza wiążąca każdą ujawnioną informację z dokumentem źródłowym, z zachowaniem zwykłego nadzoru.
• Wielopoziomowa realizacja: asystent zbiera dane, kierownik zlecenia dokonuje przeglądu, księgowy sprawuje nadzór – dokładnie tak jak przy zleceniu księgowym.
• Opcja uwiarygodnienia proponowana oddzielnie, gdy klient jej potrzebuje.

Standard VSME/VS nie wymaga ani podwójnej istotności, ani wyczerpującej analizy: stosuje zasadę „jeżeli dotyczy”, dzięki której jest wykonalny dla MŚP. To ramy o wyraźnych granicach, co właśnie ułatwia standaryzację pracy przy wielu klientach. Artykuł przewodni VSME/VS – nowe zlecenie dla biur rachunkowych omawia szerzej określanie zakresu zlecenia, ograniczanie związanego z nim ryzyka i organizację pracy przy wielu klientach.

Nowe zlecenie czy pozornie dobry pomysł?

Na dzień 8 listopada 2026 r. obowiązujące prawo potwierdza tę szansę, nie przeceniając jej: dobrowolny standard („VS”), przyjęty przez Komisję w dniu 3 lipca 2026 r. i opublikowany w Dzienniku Urzędowym UE w dniu 21 września 2026 r. (rozporządzenie delegowane (UE) 2026/1560), obowiązuje od dnia 24 września 2026 r. i zastępuje zalecenie, na podstawie którego przyjęto standard VSME; pozostaje on dobrowolny. Innymi słowy, ramy się stabilizują, a popyt już istnieje.

Dla biura rachunkowego VSME/VS nie jest pozornie dobrym pomysłem. To zlecenie, które wykorzystuje dane już posiadane przez biuro, odpowiada na rosnące potrzeby klientów i daje dodatkową, opcjonalną możliwość uwiarygodnienia sprawozdania. Prawdziwym błędem byłoby traktowanie go jako bezpłatnej usługi wliczonej w ryczałt, a nie jako pełnoprawnej usługi. Aby dowiedzieć się więcej, zobacz, jak sprawozdanie VSME/VS może zasilić wniosek o finansowanie.

Źródła i weryfikacja — zweryfikowano w dniu 8 listopada 2026 r.

Każde stwierdzenie dotyczące przepisów na tej stronie zostało sprawdzone w tekście urzędowym. Poniższe odesłania pozwalają Ci samodzielnie to zweryfikować.

• Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2026/1560 z dnia 3 lipca 2026 r. (przyjęte pod sygnaturą C(2026) 5011) „uzupełniające dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/34/UE przez ustanowienie standardów sprawozdawczości w zakresie zrównoważonego rozwoju do dobrowolnego stosowania przez jednostki chronione w ramach limitu informacji z łańcucha wartości” — podstawa prawna: art. 29ca ust. 1 dyrektywy 2013/34/UE. Opublikowane w Dzienniku Urzędowym UE (seria L) w dniu 21 września 2026 r., obowiązuje od dnia 24 września 2026 r. (art. 4); jego art. 3 (limit informacji z łańcucha wartości) ma zastosowanie do lat obrotowych rozpoczynających się w dniu 1 stycznia 2027 r. lub po tej dacie. Tekst urzędowy w EUR-Lex · wersja przyjęta w dniu 3 lipca 2026 r. (PDF, Komisja Europejska). Przydatne przepisy: art. 1 (definicja limitu), art. 2 ust. 1 (kto może stosować standard), art. 3 ust. 2 (limit obejmuje wyłącznie punkty danych z załącznika II), art. 4 (wejście w życie), motyw 5 (ustanie skutków prawnych zalecenia, przesłanie dla podmiotów finansujących). Przekazane Parlamentowi Europejskiemu i Radzie w dniu 3 lipca 2026 r. (dokument Rady 11697/26 z dnia 9 lipca 2026 r.).
• Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2026/1563 z dnia 3 lipca 2026 r. (przyjęte pod sygnaturą C(2026) 5010, przegląd ESRS): zmniejsza o 61% liczbę obowiązkowych punktów danych. Opublikowane w Dzienniku Urzędowym UE w dniu 21 września 2026 r.; wchodzi w życie w dniu 10 listopada 2026 r. (art. 3) i ma zastosowanie do lat obrotowych rozpoczynających się w dniu 1 stycznia 2027 r. lub po tej dacie. Tekst urzędowy w EUR-Lex · wersja przyjęta (PDF, Komisja Europejska).
• Zalecenie Komisji (UE) 2025/1710 z dnia 30 lipca 2025 r. (zatwierdzenie standardu VSME opracowanego przez EFRAG), Dziennik Urzędowy UE z dnia 5 sierpnia 2025 r. — tekst w EUR-Lex. Motyw 5 rozporządzenia delegowanego (UE) 2026/1560 przewiduje, że zalecenie to „powinno być uznawane za niewywołujące już skutków prawnych” od dnia wejścia w życie tego rozporządzenia, tj. od dnia 24 września 2026 r.
• Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2026/470 z dnia 24 lutego 2026 r. (Omnibus I), opublikowana w Dzienniku Urzędowym UE w dniu 26 lutego 2026 r., weszła w życie w dniu 18 marca 2026 r. — tekst w EUR-Lex. Transpozycja do prawa krajowego oczekiwana najpóźniej do dnia 19 marca 2027 r.
• EFRAG — cyfrowy szablon VSME/VS i taksonomia XBRL, wersja 2.0.0 z dnia 4 listopada 2026 r. (opracowana zgodnie z dobrowolnym standardem (VS), tj. rozporządzeniem delegowanym (UE) 2026/1560 opublikowanym w Dzienniku Urzędowym UE w dniu 21 września 2026 r.; zastępuje wersję 1.3.0 z dnia 11 czerwca 2026 r., której EFRAG zaleca już nie używać) — strona EFRAG.

Pytanie o harmonogram? Postęp prac nad przepisami śledzimy, z podaniem dat, w naszym monitoringu regulacyjnym.