Ο πελάτης μου μού στέλνει ερωτηματολόγιο ΠΚΔ (ESG): πώς να απαντήσετε με το VSME/VS

Πρόκειται για ένα σενάριο που έχει γίνει συνηθισμένο για πολλές ΜΜΕ: ένας μεγάλος πελάτης, μια αναθέτουσα επιχείρηση ή ένας αγοραστής σάς διαβιβάζει ένα μακροσκελές ερωτηματολόγιο ΠΚΔ (ESG) προς συμπλήρωση, συχνά με προθεσμία, ενίοτε ως προϋπόθεση για την καταχώρισή σας ως προμηθευτή. Το ερώτημα που ακολουθεί είναι σχεδόν πάντα το ίδιο: πρέπει να συμπληρωθούν όλα, και πώς να απαντήσετε χωρίς να αφιερώσετε εβδομάδες; Το πρότυπο VSME/VS δίνει εδώ μια συγκεκριμένη απάντηση. Σάς παρέχει ένα τυποποιημένο πλαίσιο για να απαντήσετε μία και καλή, και το ευρωπαϊκό ρυθμιστικό πλαίσιο σάς προσφέρει, μακροπρόθεσμα, ένα επιχείρημα ώστε να μη σας επιβάλλονται περισσότερα από όσα είναι αναγκαία.

Γιατί λαμβάνετε αυτό το ερωτηματολόγιο

Πιθανότατα δεν σας απευθύνονται τυχαία. Ο πελάτης σας κατά πάσα πιθανότητα υπόκειται και ο ίδιος σε υποχρεώσεις υποβολής εκθέσεων βιωσιμότητας (την CSRD για τις μεγαλύτερες επιχειρήσεις) και οφείλει να λογοδοτεί για τις επιπτώσεις κατά μήκος της αλυσίδας αξίας του, άρα και στους προμηθευτές του. Καθώς δεν μπορεί να παραγάγει μόνος του τις πληροφορίες αυτές, τις ζητά από τους επιχειρηματικούς εταίρους του. Αυτό ονομάζεται φαινόμενο της αλυσιδωτής επίδρασης: μια υποχρέωση που βαραίνει έναν μεγάλο όμιλο μεταδίδεται, έμμεσα, έως τις ΜΜΕ που συνεργάζονται μαζί του.

Το φαινόμενο αυτό μάλιστα εντάθηκε με τη λεγόμενη μεταρρύθμιση Omnibus. Από τη θέσπιση της οδηγίας (ΕΕ) 2026/470, στις 24 Φεβρουαρίου 2026, το άμεσο πεδίο εφαρμογής της CSRD περιορίζεται στις επιχειρήσεις που υπερβαίνουν δύο σωρευτικά όρια: περισσότερους από 1 000 εργαζομένους και καθαρό κύκλο εργασιών άνω των 450 εκατ. ευρώ. Πολλοί μεγάλοι όμιλοι εξακολουθούν να υπάγονται και συνεχίζουν να απευθύνουν ερωτήματα στους προμηθευτές τους. Η πίεση από πάνω προς τα κάτω δεν εξαφανίζεται – απλώς αλλάζει περίγραμμα.

Το VSME/VS: μια τυποποιημένη απάντηση αντί για επιβαλλόμενες εξατομικευμένες λύσεις

Η χρησιμότητα του VSME/VS έγκειται ακριβώς στο ότι υπάρχει για να αντιμετωπίσει αυτή την κατάσταση. Πρόκειται για το προαιρετικό πρότυπο υποβολής εκθέσεων βιωσιμότητας για τις ΜΜΕ, το οποίο καταρτίστηκε από την EFRAG και εγκρίθηκε με τη σύσταση (ΕΕ) 2025/1710 της Επιτροπής, που εκδόθηκε στις 30 Ιουλίου 2025. Το κείμενο αυτό ήπιου δικαίου δεν παράγει πλέον έννομα αποτελέσματα από τις 24 Σεπτεμβρίου 2026: τη θέση του πήρε το προαιρετικό πρότυπο του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού (ΕΕ) 2026/1560, που παραμένει προαιρετικό, χωρίς κυρώσεις ούτε υποχρεωτική κατάθεση. Ο δηλωμένος σκοπός του είναι ακριβώς να μειώσει την επιβάρυνση από τα μη συντονισμένα αιτήματα ESG που δέχονται οι ΜΜΕ.

Στην πράξη, το VSME/VS διαρθρώνει τις πληροφορίες σε δύο ενότητες. Η βασική ενότητα περιλαμβάνει έντεκα γνωστοποιήσεις (Β1 έως Β11) που καλύπτουν το περιβάλλον, τα κοινωνικά θέματα και τη διακυβέρνηση: ενέργεια και εκπομπές, προσωπικό, υγεία και ασφάλεια, επιχειρηματική δεοντολογία. Η πλήρης ενότητα (Γ1 έως Γ9) προστίθεται για τις επιχειρήσεις που είναι έτοιμες να προχωρήσουν περισσότερο, ιδίως προς δεδομένα που αναμένουν ορισμένες τράπεζες ή μεγάλες αναθέτουσες επιχειρήσεις. Το πρότυπο δεν απαιτεί ούτε διπλή σημαντικότητα ούτε υποχρεωτική διασφάλιση.

Αντί να συμπληρώνετε με το χέρι κάθε ιδιόκτητο ερωτηματολόγιο που φθάνει – το καθένα με τις δικές του ενότητες και τη δική του μορφή –, η ιδέα είναι να παραγάγετε μία φορά μια βάση πληροφοριών σύμφωνα με το VSME/VS και στη συνέχεια να την επαναχρησιμοποιείτε για να τροφοδοτείτε τα διαδοχικά αιτήματα. Απαντάτε σε μια αναγνωρισμένη, συγκρίσιμη γλώσσα και ανακτάτε τον έλεγχο του περιεχομένου. Για να δημιουργήσετε βήμα προς βήμα αυτή τη βάση, ο οδηγός μας εφαρμογή του προτύπου VSME/VS σε ΜΜΕ περιγράφει λεπτομερώς τη μέθοδο και τα δεδομένα που πρέπει να συγκεντρώσετε.

Το ανώτατο όριο της αλυσίδας αξίας (value chain cap): τι μπορεί να σας ζητήσει ένας πελάτης, το πολύ

Το πιο χρήσιμο σημείο για μια ΜΜΕ που λαμβάνει ένα υπερβολικά βαρύ ερωτηματολόγιο είναι ένας μηχανισμός που προβλέπει η μεταρρύθμιση Omnibus: το ανώτατο όριο της αλυσίδας αξίας (value chain cap). Η αρχή του: μια επιχείρηση που υπόκειται σε υποβολή εκθέσεων βιωσιμότητας δεν μπορεί να απαιτεί από τις επιχειρήσεις της αλυσίδας αξίας της που απασχολούν 1 000 ή λιγότερους εργαζομένους (κατά μέσο όρο κατά το προηγούμενο οικονομικό έτος) πληροφορίες που υπερβαίνουν το ευρωπαϊκό προαιρετικό πρότυπο (κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμός (ΕΕ) 2026/1560). Με άλλα λόγια, για τις ανάγκες της δικής της υποβολής εκθέσεων, μια αναθέτουσα επιχείρηση δεν μπορεί θεμιτά να απαιτήσει από μια επιχείρηση αυτού του μεγέθους περισσότερα από αυτό το πεδίο.

Η οδηγία (ΕΕ) 2026/470 (Οδηγία Omnibus I), που εκδόθηκε στις 24 Φεβρουαρίου 2026, το καθιερώνει στα άρθρα 19α και 29α της λογιστικής οδηγίας 2013/34/ΕΕ: απέναντι σε αίτημα που διατυπώνεται για την υποβολή εκθέσεων βιωσιμότητας μιας υπόχρεης επιχείρησης, οι προστατευόμενες επιχειρήσεις έχουν το δικαίωμα να αρνηθούν να κοινοποιήσουν πληροφορίες που υπερβαίνουν το προαιρετικό πρότυπο· η επιχείρηση που υποβάλλει το αίτημα οφείλει να τις ενημερώνει για το δικαίωμα αυτό, και καμία αντίθετη συμβατική ρήτρα δεν είναι δεσμευτική (η υπόλοιπη σύμβαση εξακολουθεί να ισχύει). Οι διατάξεις αυτές πρέπει να μεταφερθούν στο εθνικό δίκαιο το αργότερο έως τις 19 Μαρτίου 2027. Προβλέπεται εξαίρεση για τις πληροφορίες που κοινοποιούνται συνήθως εντός του κλάδου. Το ανώτατο αυτό όριο παραπέμπει στο προαιρετικό πρότυπο, το περιεχόμενο του οποίου εξειδικεύτηκε με κατ’ εξουσιοδότηση πράξη που εξέδωσε η Επιτροπή στις 3 Ιουλίου 2026 – δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της ΕΕ στις 21 Σεπτεμβρίου 2026 (κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμός (ΕΕ) 2026/1560), σε ισχύ από τις 24 Σεπτεμβρίου 2026, ενώ το άρθρο 3 του εφαρμόζεται για τα οικονομικά έτη που αρχίζουν την 1η Ιανουαρίου 2027 ή μεταγενέστερα. Το κείμενο αυτό περιέχει ωστόσο μια καθοριστική διευκρίνιση: το άρθρο 3 παράγραφος 2 περιορίζει το ανώτατο όριο σε έναν κλειστό κατάλογο δεδομένων (παράρτημα II) – αποσπάσματα της βασικής ενότητας (Β1, Β3, Β6 έως Β10) και μόλις τέσσερις γνωστοποιήσεις της πλήρους ενότητας (Γ1, Γ5, Γ6, Γ7), με απλουστευμένο κατάλογο για τις επιχειρήσεις με 10 ή λιγότερους εργαζομένους. Με άλλα λόγια, ένας πελάτης δεν μπορεί να σας ζητήσει το σύνολο του προτύπου: το αντιτάξιμο πεδίο είναι ακόμη στενότερο. Η προστασία θα γινόταν πλήρως λειτουργική μετά τη μεταφορά της οδηγίας, η οποία αναμένεται το αργότερο έως τις 19 Μαρτίου 2027.

Απαιτείται επομένως σύνεση ως προς το χρονοδιάγραμμα: προς το παρόν, το ανώτατο όριο είναι ένα πλαίσιο που έχει ψηφιστεί, αλλά το πρακτικό του αποτέλεσμα προϋποθέτει τη μεταφορά. Ο μηχανισμός, τα όριά του και η νομική του βάση περιγράφονται λεπτομερώς στην κεντρική σελίδα μας VSME/VS και αλυσίδα αξίας: το value chain cap και οι υπεύθυνες αγορές. Κρατήστε το πνεύμα: το ευρωπαϊκό πλαίσιο τείνει να καθιστά το VSME/VS το σωστό επίπεδο απάντησης, ούτε περισσότερο ούτε λιγότερο.

Τρία αντανακλαστικά για να απαντήσετε χωρίς υπερφόρτωση

Απέναντι στο ερωτηματολόγιο που έχετε στο γραφείο σας, μια απλή μέθοδος βοηθά στη διαλογή.

1. Απαντήστε με όσα ήδη διαθέτετε. Μεγάλο μέρος των δεδομένων της βασικής ενότητας υπάρχει ήδη στη λογιστική και στη μισθοδοσία σας: κατανάλωση ενέργειας, προσωπικό, κατάρτιση. Μια έκθεση VSME/VS βασίζεται πρωτίστως σε έγγραφα που έχετε στην κατοχή σας.
2. Διαβιβάστε την τυποποιημένη έκθεσή σας αντί να συμπληρώνετε κάθε πεδίο. Όταν ένα αίτημα επικαλύπτεται με το πεδίο του VSME/VS, η επισύναψη της δομημένης έκθεσής σας είναι συχνά προτιμότερη από την αντιγραφή των αριθμών σας σε ένα ιδιόκτητο έντυπο. Κερδίζετε χρόνο και περιορίζετε τα σφάλματα μεταφοράς.
3. Αποκλείστε ευγενικά ό,τι είναι εκτός πεδίου. Αν μια ερώτηση υπερβαίνει προδήλως το πλαίσιο του VSME/VS και δεν αφορά πληροφορία που κοινοποιείται συνήθως στον κλάδο σας, μπορείτε να εξηγήσετε ότι η απάντησή σας ευθυγραμμίζεται με το ευρωπαϊκό προαιρετικό πρότυπο. Πρόκειται για επαγγελματική στάση, όχι για άρνηση συνεργασίας.

Χρειάζεται τρίτος για να επικυρώσει τις απαντήσεις σας;

Όχι, δεν απαιτείται υποχρεωτική διασφάλιση για μια εθελοντική έκθεση. Ωστόσο, αν ο πελάτης σας δίνει σημασία στην αξιοπιστία των δεδομένων, ένας επαγγελματίας του λογιστικού κλάδου μπορεί να θωρακίσει τη διαδικασία: οι περισσότερες πληροφορίες προέρχονται από τον λογιστικό σας φάκελο, και ένας λογιστής βρίσκεται σε καλή θέση για να τις οργανώσει και, κατά περίπτωση, να προτείνει μια εθελοντική εργασία διασφάλισης. Εξετάζουμε αυτή τη δυνατότητα στο άρθρο το VSME/VS, μια νέα υπηρεσία για τα λογιστικά γραφεία.

Συμπερασματικά

Ένα ερωτηματολόγιο ESG προμηθευτή δεν είναι ένας καταναγκασμός που υφίσταστε πεδίο προς πεδίο. Είναι η ευκαιρία να δημιουργήσετε, μία φορά, μια βάση πληροφοριών σύμφωνα με το VSME/VS, επαναχρησιμοποιήσιμη έναντι όλων των συνομιλητών σας. Το πλαίσιο Omnibus, μέσω του ανώτατου ορίου της αλυσίδας αξίας, κινείται προς την ίδια κατεύθυνση: να οριοθετήσει όσα μπορεί να απαιτήσει ένας μεγάλος πελάτης από μια ΜΜΕ. Πριν ξεκινήσετε, έχετε αμφιβολίες για το αν σας αφορά; Ξεκινήστε από τη σελίδα Με αφορά το VSME/VS; και στη συνέχεια επιστρέψτε για να διαμορφώσετε την απάντησή σας.